XƏBƏR LENTİ

Azərbaycanın ən parlaq və tanınmış simalarından olan görkəmli oftalmoloq-alim, tibb elmləri doktoru, professor, Əməkdar elm xadimi, akademik Zərifə xanım Əliyevanın anadan olmasının 94-cü ildönümü münasibəti ilə Suraxanı rayonunda silsilə tədbirlər keçirilir.
Suraxanı rayonu Heydər Əliyev Mərkəzinin, Azərbaycan Tibb Universitetinin, rayon icra hakimiyyətinin və YAP Suraxanı Rayon Təşkilatının birgə təşkilatçılığı ilə Mərkəzdə “Zərifə Əliyeva - böyük filosof, gözəl pedaqoq, qayğıkeş insan” mövzusunda konfrans keçirilib.
Konfrans iştirakçıları Ulu Öndərin Heydər Əliyev parkında ucalan abidəsini ziyarət edəndən sonra Suraxanı rayonu Heydər Əliyev Mərkəzi ilə tanış oldular. Sonra görkəmli oftalmoloq-alim Zərifə xanım Əliyevanın anadan olmasının 94-cü ildönümü münasibəti ilə yaradılmış guşədə qoyulmuş büstü önünə tər güllər düzdülər, kitab sərgisinə baxdılar.
Tədbir Mərkəzin elektron lektoriya zalında davam etdirildi. Konfrans iştirakçıları Zərifə xanım Əliyeva haqqında filmə baxdıqdan sonra rayon icra hakimiyyətinin başçısı İlqar Abbasov konfransı açaraq tariximizdə silinməz iz qoymuş, Azərbaycanın ən parlaq və tanınmış simalarından olan Əməkdar elm xadimi, tibb elmləri doktoru, akademik, görkəmli oftalmoloq-alim, ictimai xadim Zərifə xanım Əliyevaya əbədiyaşarlıq qazandıran onun nəcib niyyəti, xeyirxah əməlləri, vətən naminə gördüyü böyük işlərdən danışdı. Natiq qeyd etdi ki, bugünkü konfrans da Zərifə xanımın əziz xatirəsinə sonsuz ehtiramın ifadəsidir. Dünya şöhrətli alim, bacarıqlı həkim, gözəl insan Zərifə xanım Əliyevanın adı əbədiyyət ünvanında həmişəlik qərar tutub. Qəlbi vətən sevgisi ilə döyünən, xeyirxah işləri ilə xalqının adını yüksəklərə qaldıran, xəstələrə şəfqət paylayan, insanları ağır epidemiyalardan, peşə xəstəliklərindən mühafizə edib qoruyan, həkim-oftalmoloq kimi doğma Azərbaycanın hüdudlarından kənarda da tanınan, sevilən Zərifə xanım Əliyeva həyatın sınaqlarından, elmin çətin yollarından keçərək şərəfli bir ömür yaşamağın nümunəsinə çevrilib.
Təsadüfi deyildir ki, onun seçdiyi sənət də, mənalı ömür yolundakı yorulmaz fəaliyyət də insanlara nur bəxş etmək olub. Bacarıqlı alimin möcüzəli əllərindən süzülən işıq bu gün də şəfa verdiyi insanların gözlərindədir. Görkəmli oftalmoloq-alim Zərifə xanım Əliyevanın müqəddəs xatirəsi, ülvi insani keyfiyyətləri, dəyərli elmi fəaliyyəti daim xatırlanır.
Konfransda çıxış edən Azərbaycan Tibb Universitetinin rektoru, tibb elmləri doktoru, professor Gəray Gəraybəyli qeyd etdi ki, akademik Zərifə xanım Əliyeva intellektual keyfiyyətləri özündə birləşdirən ziyalı, dünya tibb elminə əvəzolunmaz töhfələr vermiş böyük oftalmoloq alimdir. Zərifə xanım Əliyevanın alim kimi qazandığı böyük uğurlar Azərbaycan tibb elminin tarixində ayrıca bir mərhələ təşkil edir. Onun elmi fəaliyyəti çox zəngin və əhatəli olmuşdur. İstedadlı alim oftalmologiyanın aktual mövzularına həsr edilmiş çoxprofilli tədqiqatlar aparıb və dəyərli elmi-tədqiqat işləri yazıb. Bu tədqiqatların nəticələri Zərifə xanım Əliyevanın 1960-cı ildə “Sintomisin terapiya metodlarının başqa birləşmələri traxomanın müalicəsi” mövzusunda müvəffəqiyyətlə müdafiə etdiyi namizədlik dissertasiyasının əsasını təşkil edib. Alim dünyada ilk dəfə olaraq peşə patologiyasını araşdıran elmi-tədqiqat laboratoriyası yaratmış və praktiki olaraq elm aləmində yeni bir istiqamətin - peşə oftalmologiyasının əsasını qoymuşdur. Görmə orqanının peşə patologiyası sahəsində apardığı elmi-tədqiqat işlərinin uğurlu nəticələrinə görə akademik Zərifə Əliyeva keçmiş SSRİ-nin oftalmologiya sahəsində ən mötəbər mükafatı olan SSRİ Tibb Elmləri Akademiyasının M.İ.Averbax adına mükafatına layiq görülüb. Keçmiş SSRİ-də bu mükafatı alan ilk qadın alim kimi onun adı oftalmologiya elminin tarixinə düşüb.
Konfransda Azərbaycan Tibb Universitetinin oftalmologiya kafedrasının müdiri, professor Paşa Musayev Qəlbinur, kafedranın dosenti Solmaz Əliyeva, Yeni Azərbaycan Partiyası Suraxanı rayon təşkilatının sədri Vüqar Seyidov, Milli Məclisin deputatı Ağacan Abiyev geniş məruzə ilə çıxış etdilər.
Konfransın işini yekunlaşdıran Suraxanı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı İlqar Abbasov bildirdi ki, Zərifə xanım Əliyeva Azərbaycan oftalmologiya məktəbinə öz dəyərli töhfəsini vermiş, gənc kadrların hazırlanmasında çox geniş fəaliyyət göstərmişdir. Eyni zamanda, insanların görmə qabiliyyətinə mənfi təsir göstərən istehsalatlarda onun laboratoriyaları fəaliyyət göstərmiş, bu laboratoriyalarda bir tərəfdən insanların sağlamlığına zərərli istehsalların təsiri öyrənilmiş, eyni zamanda, xəstələrin müalicəsi də təşkil edilmişdir.
İlqar Abbasov xüsusi vurğuladı ki, Zərifə xanım Əliyevanın fəxri adları, elmi titulları, mükafatları olduqca çoxdur. Bu adların hər biri qürur və iftixar mənbəyidir. Amma bu adların sırasında ən şərəflisi Ana adıdır.
Zərifə xanım Azərbaycana cənab İlham Əliyev kimi böyük şəxsiyyəti bəxş edən bir ana olaraq hər zaman tarixdə qalacaqdır. Ölkəmizin sürətli inkişafı, dünyadakı nüfuzu, möhtəşəm uğurları, Azərbaycan Prezidentinin bilik və bacarığının, qətiyyət və müdrikliyinin təməlində ulu öndər Heydər Əliyev ilə yanaşı, sözsüz ki, Zərifə xanımın da əməyi böyükdür.
Çox təəssüf ki, taleyin Zərifə xanıma yazdığı ömür payı qısa oldu. Lakin qəlbimizdə bu təəssüflə yanaşı, bir inam da vardır: möhtərəm Prezidentimiz cənab İlham Əliyevin müdrik rəhbərliyi altında ölkəmizin tərəqqisi, qazanılan uğurlar görkəmli alimin xatirəsinə ucaldılan ən möhtəşəm abidədir. Akademik Zərifə xanım Əliyevanın işıqlı obrazı heç zaman ürəklərdən silinməyəcəkdir.

Mehparə ƏLİYEVA,
“Respublika”.

Tərtər Rayon İcra Hakimiyyəti YAP rayon təşkilatı və  mərkəzi rayon xəstəxanasının kollektivi ilə birlikdə görkəmli oftalmoloq-alim Zərifə xanım Əliyevanın 94-cü ildönümünə həsr olunmuş tədbir keçirmişdir.

Yığıncaqda rayon icra hakimiyyətinin, YAP rayon təşkilatının, yerli səhiyyə şöbəsinin həkim və tibb işçiləri iştirak etmişlər.

Tədbiri giriş sözü ilə rayon icra hakimiyyəti başçısının birinci müavini Ramiz Şabanov açmış, sonra yığıncaq iştirakçıları öncə Qarabağ uğrunda döyüşlərdə həlak olmuş şəhidlərin və görkəmli oftalmoloq, akademik Zərifə xanım Əliyevanın xatirəsini bir dəqiqəlik sükutla yad etmişlər.

Mərkəzi rayon xəstəxanasının baş həkimi Y.Hüseynov görkəmli alim, ictimai xadim Zərifə xanım Əliyevanın həyat və fəaliyyəti haqqında geniş məruzə etmişdir. Qeyd edilmişdir  ki, akademik Zərifə Əliyeva 1942-ci ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra  Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun müalicə-profilaktika fakültəsinə daxil olub və 1947-ci ildə həmin institutu bitirib. Sonra Moskva şəhərində Mərkəzi Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunda oftalmologiya üzrə ixtisaslaşdırma kursu keçib.

Z.Əliyevanın elmi-tədqiqatlara olan sonsuz marağı onu Azərbaycan Oftalmologiya Elmi-Tədqiqat İnstitutuna gətirib çıxarmış və o,  həkim-ordinator kimi işə başlamışdır. Z.Əliyeva 1950-ci ildə aspiranturaya daxil olmuş, aspiranturanı bitirdikdən sonra Respublika Oftalmologiya Elmi-Tədqiqat İnstitutunda elmi işçi olmuşdur.

Həmin illərdə Azərbaycanı traxoma göz xəstəliyi bürümüşdü. Zərifə xanım traxoma xəstəliyinə qarşı aparılan müalicəvi və profilaktik tədbirlərin təşkilində və keçirilməsində fəal iştirak edir, konkret müalicə təcrübəsindən başqa o, Azərbaycanda traxoma xəstəliyinin daha geniş yayıldığı rayonlara gedir, həkim-oftalmoloqlara məruzələr oxuyur, əhali arasında  söhbətlər aparırdı.

1981-ci ildə oftalmologiyanın inkişafına verdiyi böyük töhfəyə - görmə orqanının peşə patologiyası sahəsində apardığı elmi tədqiqatlara görə professor Z.Əliyeva oftalmologiya aləmində ən yüksək mükafata - SSRİ Tibb Elmləri Akademiyasının akademik M.İ.Averbax adına mükafatına layiq görüldü. Qeyd olunmalıdır ki, professor Z.Əliyeva həmin mükafata layiq görülən ilk qadın idi.

Böyük xidmətlərinə, çoxillik elmi-tədqiqat işlərinə görə professor Z.Əliyeva 1983-cü ildə Azərbaycan Respublikası Elmlər Akademiyasının akademiki seçilmişdir. Akademik Z.Əliyeva ömrü boyu böyük ictimai iş aparmış, keçmiş SSRİ-nin Sülhü Müdafiə Komitəsinin üzvü, Azərbaycan Sülhü Müdafiə Komitəsi sədrinin müavini, “Bilik” Cəmiyyəti İdarə Heyətinin üzvü və keçmiş İttifaqın Oftalmoloqları Elmi Cəmiyyətində “Oftalmologiya xəbərləri” jurnalının redaksiya heyətinin üzvü idi.

Z.Əliyeva bir sıra orden və medallara layiq görülmüş, Azərbaycanın əməkdar elm xadimi fəxri adını almışdır.

Zərifə xanım Əliyeva 1985-ci ildə aprel ayının 15-də Moskva şəhərində vəfat etmişdir. 1994-cü ildə onun cənazəsi Bakıya gətirilərək Fəxri Xiyabanda atasının qəbri yanında dəfn edilmişdir.

Böyük alimin adı əbədiləşdirilmiş, bu gün Bakıda Göz Xəstəlikləri İnstitutu, Naxçıvan şəhər poliklinikası, Bakının Binəqədi rayonunun ərazisində istirahət parkı, Bakı və Naxçıvanda küçə onun adını daşıyır. Azərbaycan xalqı onun xatirəsini həmişə əziz tutur, xidmətlərini unutmur.

Məruzə ətrafında Bəyimsarov kənd xəstəxanasının baş həkimi Mehriban Hüseynova,  uşaq xəstəxanasının həkim-pediatrı Arzu Əhmədova, tibb bacısı Samirə Hacıyeva çıxış etmişlər.

Tədbirin sonunda rayon icra hakimiyyəti başçısının birinci müavini Ramiz Şabanov görkəmli oftalmoloq- alim, ümummilli lider Heydər Əliyevin həyat yoldaşı, Azərbaycana Prezident İlham Heydər oğlu Əliyev kimi layiqli oğul  bəxş edən, bütün analara nümunə təcəssümü olan Zərifə xanım Əliyevanın tibb sahəsində, xüsusilə göz xəstəlikləri və müalicəsi ilə bağlı əldə etdiyi yeniliklərin bu gün də tibb elmində davamlı şəkildə istifadə edilməsi barədə iştirakçılara geniş məlumat verərək tədbiri  yekunlaşdırmış, həkimlərimizə öz peşələrini onun kimi sevməyi, insanların sağlamlığı keşiyində Zərifə xanım kimi böyük məsuliyyətlə dayanmağı tövsiyə etmişdir.

Maarif RZAYEV,

“Respublika”.

Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi, Səməd Vurğunun ev-muzeyi və Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun birgə təşkilatçılığı ilə “Səməd Vurğun və ədəbi türk dünyası” adlı respublika elmi konfransı keçirilib.

AZƏRTAC xəbər verir ki, konfrans iştirakçıları əvvəlcə şairin ev-muzeyi ilə yaxından tanış olublar.

Ev-muzeyinin direktoru Nüşabə Babayeva-Vəkilova konfransı giriş sözü ilə açaraq, Səməd Vurğunun xatirəsinə həsr olunmuş və artıq ənənəyə çevrilmiş belə tədbirlərin keçirilməsinin əhəmiyyətindən danışıb.

O, Yusif Səmədoğlunun Türkiyədə yenicə çapdan çıxan və ev-muzeyin kitabxanasına daxil olmuş “Qətl günü” romanını iştirakçılara təqdim edib.

Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Aygün Bağırlı “Qətl günü” romanı haqqında maraqlı elmi fikirlərini tədbir iştirakçıları ilə bölüşüb.

Sonra konfransda seçilmiş mövzuya uyğun məruzələr dinlənilib.

AMEA-nın Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun “Azərbaycan-Türkmənistan-Özbəkistan ədəbi əlaqələri” şöbəsinin müdiri, filologiya elmləri doktoru Almaz Ülvinin “Özbək poeziyasında Səməd Vurğun mövzusu” adlı məruzəsi böyük marağa səbəb olub.

Məruzədə deyilir: “Ötən əsrin 40-50-ci illərində Səməd Vurğun poeziyasının şöhrəti dünyanın əksər ölkələrinə yayılmışdı. Ədəbiyyata gəldiyi ilk vaxtlardan, daha çox isə 30-cu illərin yarısından bu gün də dillər əzbəri olan əsərlər yazsa da,  1937-ci ilin qara-qorxularından nə şöhrətin şirinliyini,  nə də şairə olan xalq məhəbbətini sevinclə könülə doldurmaq,  dilə gətirmək mümkün deyildi.  Çox güman ki,  o xoflu zamanlarda bu duyğuları - nəşəli anları yaşamaq adamın yadına da düşmürdü.  Sonra müharibənin odu-alovu hər kəsin arzularını,  istəyini,  sevən qəlbini qarsaladı.  Amma bir həqiqəti də deyək ki, 37-nin xofu,  dəhşəti müharibədən də ağır,  işgəncəli idi. Bu illərdə ən gözəl əsəri, şeiri-sənəti,  sənətkarlığı tərif etməyə qorxurdular.  Birdən nə isə,  hansısa ifadədə sətiraltı məna “tapılardı”.  Onunla da hər şey bitmiş olardı.  Amma müharibə illərində yaxşı,  gözəl əsər tərifləndi, şairə də, oxuyana da, eşidənə də ruh gətirdi,  ağrılardan yorulan ruhu bir hovur dincəltdi.  Eyni ağrıları Səməd Vurğun da yaşayıb.  37-nin hər qara gecəsinin işıqlı sabahla açılmasına sevinib,  sonra yenə qorxulu gecələr gəlirdi.  Nəhayət,  “bu div heybətli” illər başa çatdı və sən demə,  artıq Səməd Vurğun poeziyasının səsi-sədası düzü-dünyanı başına alıbmış. Hamı Səməd Vurğun kimi yazmağa can atırdı. Gənclər bu təsiri öz yaradıcılıqlarında daha tez hiss etdilər.  Hətta o dövrün 50-60-cı illərin mötəbər ziyalıları, ədəbiyyatşünasları, tənqidçiləri az qala “üsyan etdilər” ki,  hamı Səməd Vurğun olmayacaq ki?! Klassiklərdən bəhrələnmək, öyrənmək lazımdır. Səməd Vurğundan o yana - ötən illərə,  əsrlərə,  bəşər ünvanlı sənətkarlara nəzər yetirmək,  onların məktəblərindən faydalanmaq lazımdır.  Belə tərzdə yazılmış ədəbi-tənqidi məqalələr hələ şairin sağlığında ikən yayılır,  dərc olunurdu.  Səməd Vurğun isə öz şeir dünyasında idi.  Azərbaycan ədəbi mühitində bu təsir az qala kütləviləşmişdi.  Eyni vəziyyəti özbək poeziyası ilə yaxından tanış olarkən orada da gördük.  Sanki özbək şairləri də Səməd Vurğun kimi yazmaq - yaratmaq bəhsində imişlər...”.

Daha sonra M.Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutunun elmi işlər üzrə direktor müavini, filologiya elmləri doktoru Paşa Kərimovun “Səməd Vurğun və Məhəmmədhüseyn Şəhriyar”, Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun “Azərbaycan-Türkmənistan-Özbəkistan ədəbi əlaqələri” şöbəsinin baş elmi işçisi, filologiya elmləri doktoru Yaşar Qasimbəylinin “Səməd Vurğun və XX yüz il özbək klassikləri”, Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun elmi katibi, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Aygün Bağırlının “Səməd Vurğunun nəzəri-estetik irsində türk xalqları ədəbiyyatı”, AMEA-nın Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun “Ədəbiyyat nəzəriyyəsi” şöbəsinin aparıcı elmi işçisi, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Aslan Salmansoyun “Səməd Vurğun yaradıcılığına türk ədəbiyyatının təsiri”, Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun “Azərbaycan-Türkmənistan-Özbəkistan ədəbi əlaqələri” şöbəsinin dissertantı Sənubər Səmədovanın “Müstəqillik illərində özbək mətbuatında Səməd Vurğun yaradıcılığı” mövzularında məruzələri dinlənilib.

Dinlənilən məruzələrin əsas qayəsini Səməd Vurğun yaradıcılığının türk xalqları ədəbiyyatına, o cümlədən Türkiyə, özbək, tatar, qazax, qırğız ədəbiyyatlarına təsiri, şairin əsərlərinin həmin ölkələrdə tərcüməsi və ədəbi  əlaqələr müstəvisində tədqiqi kimi məsələlər təşkil edib. Məhəmmədhüseyn Şəhriyar, Qafur Qulam, Musa Cəlil, Mehmet Akif Ərsoy kimi görkəmli şairlərin yaradıcılıqları ilə müqayisəli təhlil konfrans iştirakçıları tərəfindən yüksək dəyərləndirilib.

 

 

 

 

AZƏRTAC

 

Qeyd: Vətəndaşların qaldırdıqları məsələlər qəbulu keçirən mərkəzi icra hakimiyyəti orqanının səlahiyyətlərinə aid olmalıdır.

 

 

 

Filologiya elmləri doktoru, professor Teymur Əhmədovun “NURLAR” nəşriyyat-poliqrafiya mərkəzində nəfis tərtibatla beş cilddə çap olunmuş “Seçilmiş əsərlər”i bütövlükdə zəhmətkeş alimin əsərlərinin tam külliyyatını əks etdirir.

Bu elm fədaisinin indiyə kimi 40-dək monoqrafiya və müxtəlif səpkili kitabları, yüzlərlə elmi-kütləvi, publisistik yazıları, otuz adda elmi-ədəbi kütləvi, ictimai-siyasi nəşrləri oxuculara təqdim edilib. Elmi kadrların hazırlanmasında, monoqrafik tədqiqatların elmi redaktəsində Teymur Əhmədovun əməyi səmərəliliyi və məhsuldarlığı ilə seçilir. Təsadüfi deyildir ki, o, respublikamızın tanınmış elm, ədəbiyyat xadimləri tərəfindən “yorulmaz tədqiqatçı”, “cəsarətli publisist”, “iztirablı-bəhrəli ömür sahibi”, “iki əsrin salnaməçisi”, “ruhən təmiz adam” kimi qiymətləndirilir.
Yeni çapdan çıxmış “Seçilmiş əsərlər”in birinci cildi Nəriman Nərimanovun həyat və yaradıcılığına həsr edilib. Teymur Əhmədovun Bakı, Moskva, Sankt-Peterburq, Həştərxan, Tbilisi şəhərlərinin kitabxana və arxivlərindən əldə etdiyi yeni-yeni materiallar, faktlar əsasında hazırladığı “Nəriman Nərimanovun dramaturgiyası” adlı namizədlik dissertasiyası onun aspirantura illərində apardığı gərgin elmi axtarışlarının və yuxusuz gecələrinin bəhrəsidir. Monoqrafiya 1966-cı ildə görkəmli elm xadimləri, akademiklər tərəfindən yüksək qiymətləndirilib. Bir sözlə, professor Teymur Əhmədov ictimai-siyasi xadim Nəriman Nərimanovu millətimizə qaytaran, tanıdan, nəsillərdən-nəsillərə yaddaşlara hopduran fikir sahibidir. Cəsarətlə demək olar ki, birinci cilddə yer alan “Nəriman Nərimanov: həyatı, mühiti, ədəbi yaradıcılığı” və “Nəriman Nərimanovun dramaturgiyası” sərlövhəli yazılar nəinki bugünkü tədqiqatçılar, eləcə də gələcək araşdırıcılar üçün ən mötəbər mənbələrdən olacaq.
İmperiya dövründə Nəriman Nərimanovu “millətçi”, “antibolşevik” kimi qələmə verərək xalqımızın milli şüurunun oyanmasında onun xidmətlərini ictimai-siyasi fikir tariximizdə unutdurulmağa çalışıldığı bir dövrdə Teymur Əhmədovun “Nəriman Nərimanovun dramaturgiyası”, “Nəriman Nərimanov”, “Nəriman Nərimanovun yaradıcılıq yolu” adlı monoqrafiyaları əsl alim cəsarətinin, ziyalılıq əxlaqının, vətəndaşlıq təəssübkeşliyinin ən yaxşı örnəyi olub.
Nəşrin ikinci cildini ədəbi-bədii fikir tariximizə yeni nəzər kimi də dəyərləndimək olar. Bu cilddə Abbasqulu ağa Bakıxanov, İsmayıl bəy Qutqaşınlı, Mirzə Şəfi Vazeh, Mirzə Ələkbər Sabir, həmçinin Qılman İlkin, Zəlimxan Yaqub və neçə-neçə görkəmli söz xiridarlarımızın həyat yolu, yaradıcılığı görkəmli alim tərəfindən bir daha süzgəcdən keçirilib, təhlil olunub.
Bu cilddə, həmçinin İranda yazıb-yaradan şairlərimizin, söz sərraflarının yaradıcılığı zəhmətkeş alim tərəfindən tədqiqata cəlb olunub. Cənubi Azərbaycan ədəbiyyatının görkəmli simalarından olan Əndəlib Qaracadaği, Mirzə Əbdürrəhim Talıbov, Mirzə Əli Möcüz, Şəhriyar, Hökümə Bülluri, Həbib Sahir və Aşıq Hüseyn Cavanın ömür yoluna, yaradıcılığına işıq salan, onları bir daha Azərbaycan oxucusuna yaxından tanıdan bu yazıların hər birində Teymur Əhmədovun bu mövzuya həssas münasibətinin şahidi olursan. Bunun başlıca səbəblərindən biri də Teymur müəllimin Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Ədəbiyyat İnstitutunda Cənubi Azərbaycan ədəbiyyatı şöbəsinə rəhbərlik etməsi ilə bağlıdır. Görünür o da uzun illər bir yerdə işlədiyi, xətrini dünyalarca istədiyi Mirzə İbrahimovdan sonra bu şöbəni öz elmi rəhbərinin adına layiq qoruyub saxlamaq və inkişaf etdirmək üçün vaxtaşırı cənub mövzusuna müraciət etməli olur.
Yaradıcılığının böyük bir hissəsini Nəriman Nərimanov irsinin tədqiqinə həsr edən Teymur Əhmədov üçüncü cilddə yenidən bu böyük siyasi xadim və mütəfəkkirin yaradıcılıq yoluna işıq salır. O, Nəriman Nərimanovun dramaturgiyası ilə yanaşı, publisistikası, ictimai-siyasi və ədəbi fəaliyyəti, ədəbi-tənqidi görüşlərindən söz açır.
Bütün bunlar bir daha göstərir ki, Teymur Əhmədovun elmi araşdırmalarının əsas sahələrindən birini, bəlkə də şah damarını N.Nərimanovun həyat və fəaliyyətinin tədqiqi və onun əsərlərinin nəşrinə həsr etdiyi işlər təşkil edir. N.Nərimanovun çoxşaxəli fəaliyyətinə konseptual baxış məhz Teymur Əhmədovun adı ilə bağlıdır. O, N.Nərimanovun həm tərcümeyi-halının, həm ədəbi yaradıcılığının, həm də ictimai-siyasi fəaliyyətinin, demək olar ki, bütün məqamlarını elmi-tarixi planda dəyərləndirmək üçün mümkün vasitələrdən, o cümlədən kitabxana, arxiv materialları, xatirələr və digər mənbələrdən istifadə edib, özünə qədər elmi təhlilə cəlb olunmayan yeni-yeni məlumatları üzə çıxarıb və nərimanovşünaslığın elmi və material bazasını yaradıb, eyni zamanda ziddiyyətlərlə səciyyələnən bir şəxsiyyətin ictimai-siyasi mühitdə yerini müəyyənləşdirməyə çalışıb. T.Əhmədovun həm monoqrafiyalarında, həm də digər yazılarında N.Nərimanovun portreti həm görkəmli ədib, maarifçi, alovlu vətənpərvər, həm də böyük ictimai xadim kimi tamamlanıb.
Açığını deyək ki, Nəriman Nərimanovu Teymur Əhmədov kimi obyektiv dəyərləndirən, ona tədqiqatçı-alim ömrü sərf edən başqa birisi yoxdur. Bu səbəbdən də neçə-neçə illər bundan sonra belə Nəriman Nərimanovdan söz açmaq istəyən qələm sahibi Teymur Əhmədovun nərimanovşünaslığının cazibəsindən və mötəbərliyindən qurtula bilməyəcək.
Kitabın dördüncü cildi ilə tanışlıqdan sonra müstəqillik illərində demokratik mətbuatımızın inkişafına təkan verən, “Əkinçi” ənənələrinə sadiqlik nümayiş etdirən, məqsədi, məramı bütövlükdə xalqa xidmət olan, onun azadlığı, nicatı üçün çalışan, çarpışan bir peşəkar qələm adamının obrazı canlanır. Teymur Əhmədovun çoxşaxəli fəaliyyətində dəfələrlə həyat və yaradıcılığına müraciət etdiyi Əli bəy Hüseynzadə, Cəlil Məmmədquluzadə, Üzeyir bəy Hacıbəyli, Səməd Vurğun kimi düşüncə korifeylərinin dəst-xətti, düşüncə tərzi özünü büruzə verib.
Teymur müəllimin mətbuatımızın inkişafı sahəsində xidmətləri həqiqətən də təqdirəlayiqdir. “Ata yurdu”, “Vətən səsi”, “Vətən həsrəti”, “Yeni fikir”, “Hikmət” qəzetlərinin baş redaktoru, “Elturan” jurnalının məsul redaktoru olmuş Teymur müəllim hazırda “Respublika” qəzetinin və “Füyuzat” jurnalının baş redaktoru kimi fəaliyyətini davam etdirir.
Teymur Əhmədovun baş redaktorluğu ilə nəşrə başlayan “Vətən səsi” qəzeti də məhz zamanın tələblərinə, cəmiyyətin təxirəsalınmaz ehtiyaclarına cavab verdiyi üçün mətbuat tariximizin unudulmaz hadisəsi kimi tarixdə qalıb. Qəzet ölkəmiz üçün çətin dövrdə - təcavüzə, xəyanətə cəhd göstərildiyi, milli varlığımıza və milli oyanışımıza qəsd edildiyi bir vaxtda cəsarətlə mübarizəyə qoşuldu, o dövrün digər vətənpərvər mətbuat orqanları ilə bir sırada xalqı milli birliyə səslədi, təcavüzkarlığın xəbis mahiyyətini ifşa edən yazılar dərc etdi. Qəzetin ilk nömrəsi 1990-cı il aprelin 18-də “Azərbaycanın birliyi və suverenliyi” devizi ilə buraxılıb. Bir sözlə, qısa bir dövrdə işıq üzü görən “Vətən səsi” qəzeti Azərbaycanın milli mənsubiyyətindən asılı olmayaraq hər bir vətəndaşının səsi, sözü və havadarı oldu. O, əməli fəaliyyətdə milli-demokratik mətbuatın mütərəqqi ənənələrinə, həmyaşıdlarının cəsarətinə arxalanmaqla yanaşı, sələflərinə layiqli varis olmağa çalışırdı. Qəzet xalqı azadlıq uğrunda mübarizəyə səsləyir, tariximizin şanlı səhifələrini, xüsusilə bütün türk və islam dünyasında ilk demokratik cümhuriyyət dövrünün qürurlu və ibrətli anlarını təbliğ edirdi. Bununla da o, respublikada demokratik fikrin, milli azadlıq arzularının inkişafına xidmət etmiş oldu. Teymur Əhmədovun publisistikası yaxın keçmişimizin ağır sınaqlarından sıyrılaraq, Vətənin və xalqın taleyində baş verən təlatümlü dövrün burulğanında haqsızlığa, özbaşınalığa, çəkişmələrə qarşı cəsarətlə mübarizə aparmış, milli-ictimai mənafelərə dəyərli töhfələr verərək bugünkü yüksəlişimizə üzüağ çıxıb. Eyni zamanda milli oyanış dövründə yaratdığı və redaktoru olduğu mətbu nəşrlərlə demokratik mətbuatın təşəkkülü və inkişafına öz töhfəsini verib.
Teymur Əhmədovun milli mətbuatımızda tarixi ənənələrin yaşadılmasında, bu ənənələrin işığında mətbuatımızın müasir ruhlu alovlu tribunaya çevrilməsində əvəzsiz xidmətləri var. XX əsrin əvvəllərində ictimai-siyasi, ideoloji, ədəbi estetik fikir tariximizdə bütöv bir mərhələ təşkil edən “Füyuzat” jurnalının 100 illik fasilədən sonra məhz Teymur Əhmədovun redaktorluğu ilə yenidən nəşrə başlaması tarixi hadisə kimi dəyərləndirilməlidir.
“Erməni xəyanəti və ya Andranik Ozanyanın qanlı əməlləri” və “Erməni xəyanəti 1918-1920” sərlövhəli yazıların hər birində isə onun Vətən, torpaq, yurd sevgisi, vətəndaşlıq mövqeyi üzə çıxır, xalqımızın başına gətirilən müsibətlərə münasibəti əks olunur. Dağlıq Qarabağla bağlı bütün siyasi proseslərin içində olan Teymur Əhmədovun erməni separatizmi və onun havadarlarını ifşa edən irili-xırdalı yazıları onun ictimai-siyasi həyatımızdakı fəallığının göstəricilərindən biridir.
Sonuncu cilddəki “Ömrün üç zirvəsi: alim, redaktor, şəxsiyyət” yazısı Teymur Əhmədovu vətənpərvər ziyalı, fədakar alim və gözəl publisist kimi xarakterizə edir. Onun kitabda yer alan “Mənim həyatım” sərlövhəli yazısı bir insanın, yəni müəllifin ömür yolundan bəhs etsə də, ümumilikdə hər bir oxucuya həyat dərsi olub, onları yaşamaq və xalqa lazımlı bir vətəndaş kimi yetişmək üçün nələrə hazır olmağın yolunu, sirrini aşılayır. Deyərdim ki, bu yazıda təkcə Teymur müəllimin deyil, əslində həyatını elinə-obasına bağlayan, Vətən torpağından güc alan neçə-neçə vətənpərvər ziyalının ömür yolunun ümumiləşdirilmiş obrazı əks olunub. Bu cilddə, həmçinin Teymur müəllim jurnalist, alim olmaqdan daha çox özünü əsl yazıçı, publisist kimi təqdim edir. İnamla demək olar ki, səmimi hisslərdən yoğrulmuş bu hekayə və oçerklərin hər biri olduqca güclü və təsirlidir. Burada, həmçinin müəllifin ssenariləri, məqalələri, ədəbi qeydləri yer alıb.
“Verdibasarın qanlı-qadalı günləri (1918-1919-cu illər)” yazısında isə xalqımızın başına gətirilən müsibətlərə biganə qala bilməyən böyük bir ziyalının ustalıqla qələmə aldığı tarixin unudulmayan dəhşətləri öz əksini tapıb.
Bu kitabları vərəqlədikcə professor Teymur Əhmədovun milli mətbuatımızdakı tarixi ənənələrin yaşadılması, bu ənənələrin işığında mətbuatımızın müasir ruhlu, alovlu tribunaya çevrilməsində əvəzsiz xidmətlərinin bir daha şahidi olursan.
Beşcildliyə yazılmış “Ön söz” əvəzi yazılarla tanış olduqca Teymur müəllimi daha yaxından tanımağa başlayırsan. Bu “Ön söz”lərin müəllifləri akademiklər Budaq Budaqov, Cəmil Quliyev, professor Xeyrulla Məmmədov, filologiya üzrə fəlsəfə doktorları Allahşükür Qurbanov, Elçin Cabbarov və Şəfəq Nasirdir.
Bir sözlə, “Seçilmiş əsərlər”i oxuyan hər kəs nəinki Teymur Əhmədovun publisistikasının sehrinə düşəcək, hekayə və oçerklərdən zövq alacaq, ssenariləri, məqalələri və ədəbi qeydlərini oxuyacaq, həmçinin “Mənim həyatım” sərlövhəli yazı ilə bu zəhmətkeş insanı daha da yaxından tanımaq imkanı əldə edəcəkdir.

Abdulla SUVAR,
AZƏRTAC.

Prezident İlham Əliyevin müəllifi olduğu bu qurumun yaradılmasında məqsəd dövlət orqanlarının fəaliyyətində şəffaflığın artırılması, vətəndaşlara göstərilən xidmətlərin müasir innovasiyaları tətbiq etməklə həyata keçirilməsidir

“Xəzər dənizinin sahilində yerləşən, zəngin neft və digər təbii ehtiyatlara malik olan, Cənubi Qafqazın müasir dövləti Azərbaycan İpək Yolu İqtisadi Kəmərində açar halqadır. Bu fikir Çinin Sinxua agentliyinin Azərbaycanın bu ölkədəki müvəqqəti işlər vəkili Mətin Mirzə ilə müsahibə əsasında hazırladığı məqalədə əksini tapıb.    

Yazıda Azərbaycanın Çinin “Bir kəmər, bir yol” strategiyasını, o cümlədən onun iki əsas istiqamətindən biri olan İpək Yolu İqtisadi Kəməri təşəbbüsünü tam dəstəklədiyi, özünün coğrafi şəraiti, nəqliyyat-logistika imkanları ilə Asiya və Avropa arasında yük daşımalarında aparıcı mövqeyə malik olması vurğulanır.

Agentlik müvəqqəti işlər vəkili M.Mirzəyə istinadla yazır ki, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev ölkənin nəqliyyat infrastrukturunun inkişafına böyük əhəmiyyət verir. Azərbaycan Transxəzər nəqliyyat dəhlizinin fəaliyyəti üçün hər cür şəraiti yaratmağa hazırdır. Bu dəhliz Asiya ilə Avropa arasında yük daşımalarında vaxt itkisini və maliyyə xərclərini azaltmağa imkan verəcək. 

Məqalədə Prezident İlham Əliyevin 2015-ci ildə Çinə dövlət səfərinin və səfər zamanı imzalanan sənədlərin iki ölkə arasında münasibətlərin möhkəmlənməsində vacib rol oynadığı qeyd edilir. Bu il Azərbaycan ilə Çin arasında diplomatik əlaqələrin qurulmasının 25-ci ildönümünün qeyd olunduğu bildirilir, bununla bağlı il ərzində bir neçə tədbirin təşkil ediləcəyi vurğulanır.

Bundan başqa, məqalədə iki ölkənin qarşılıqlı hörmət və etimad prinsipinə əsaslanaraq vacib məsələlərdə bir-birini dəstəklədikləri diqqətə çatdırılır.

 

AZƏRTAC

 

 

 

Azərbaycan Respublikasında əmək münasibətlərinin tənzimlənməsinin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamına uyğun olaraq, əmək münasibətlərinin təkmilləşdirilməsi və koordinasiyası komissiyası yaradılıb. Komissiyanın qarşısında qoyulan mühüm vəzifələrdən biri də qeyri-rəsmi məşğulluğun aradan qaldırılmasıdır.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu fikirləri aprelin 27-də əmək münasibətlərinin tənzimlənməsi və koordinasiya komissiyasının tikinti sektorunda fəaliyyət göstərən şirkətlərin nümayəndələri ilə görüşündə Baş nazirin müavini Əli Əhmədov səsləndirib.

Qeyd olunub ki, komissiya tərəfindən iqtisadi-işgüzar fəallığın artırılmasına dəstək verilməsi, işçilərin sosial müdafiəsinin daha da yaxşılaşdırılması ilə bağlı müvafiq qurumlar qarşısında vəzifələr qoyulub. Son 10-12 ildə ölkə iqtisadiyyatının möhtəşəm inkişaf illərini yaşadığını vurğulayan Baş nazirin müavini qeyd edib ki, bu dövr ərzində Azərbaycan iqtisadiyyatı 3,5 dəfə artıb, inkişaf templəri və dinamikası ilə dünya miqyasında ən yüksək göstəricilərə nail olub.

“Bu illər ərzində respublika möcüzə sayıla biləcək iqtisadi yüksəlişini qoruyaraq saxlayıb. Nəticədə dövlətin qarşısında duran sosial vəzifələrin uğurla yerinə yetirilməsi üçün çox etibarlı bir baza yaradılıb. Belə ki, həmin müddətdə Azərbaycanda təqaüdlər, əməkhaqları, dövlət tərəfindən ödənilən müavinətlər 3-4 dəfə artıb. On il ərzində maaşlar və təqaüdlər sahəsində bu qədər artımın təmin edilməsi asan deyil və sadə göstəricilər sayılmamalıdır”.

Əli Əhmədov bildirib ki, Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə ölkədə çoxlu sayda iş yerləri açılıb və həmin müddət ərzində onların sayı 1,5 milyondan artıq olub. Təkcə ötən il respublikada 190 min yeni iş yeri açılıb və bu proses davam edir.

Son 10 ildə yoxsulluq səviyyəsinin aşağı salınması sahəsində Azərbaycan dünya səviyyəsində yüksək göstəriciyə nail olub. Yoxsulluq səviyyəsi 49 faizdən 5 faizədək azalıb. İş yerlərinin açılması, işsizlik səviyyəsinin aşağı salınması sahəsində də xeyli işlər görülüb və hazırda onun səviyyəsi 6 faizdən də aşağıdır. Bunların hər biri böyük, dünya üçün nümunə ola biləcək göstəricilərdir.

Baş nazirin müavini çıxışında Azərbaycanda neft sektorundan sonra ən böyük sərmayənin tikinti sektoruna qoyulduğunu deyib. Belə ki, 2016-cı ildə dövlət tərəfindən ayrılan 15 milyard manatın 11,4 milyardı məhz tikinti sektorunun payına düşüb və bu da hökumətin sözügedən sahənin inkişafına böyük önəm verdiyinin bariz nümunəsidir.

“Azərbaycanda güclü tikinti şirkətləri mövcuddur və onlar həm ölkədə, həm də xaricdə fəaliyyət göstərirlər. Ötən il 1 milyon 670 min kvadratmetr sahədə tikinti işləri aparılıb. Buraya xəstəxanalar, uşaq bağçaları, ticarət obyektləri daxildir”, - deyə Ə.Əhmədov vurğulayıb.

Baş nazirin müavini onu da diqqətə çatdırıb ki, inşaat sektorunun inkişafı əmək bazarına da müsbət təsir göstərir və tikinti sahəsində 343 min nəfər işlə təmin olunub.

Qeyd olunub ki, Azərbaycanın bugünkü dinamik və modern inkişafı, mövcud iqtisadi göstəriciləri, müasir siması ilə qürur duymamaq mümkün deyil. Bu gün ölkəmizdə hər bir insanın rahat yaşaması, əmək fəaliyyəti göstərməsi, mənəvi inkişafı və rifahı üçün bütün şərait yaradılıb. Dövlətin həyata keçirdiyi siyasətdə bundan yüksək məna və məzmun ola bilməz. İnsan dövlət və cəmiyyət üçün ən böyük dəyərdir və bu dəyərin ehtiyaclarının ödənilməsi ona layiqli yaşamaq və işləmək şəraitinin təmin edilməsi dövlətin ali vəzifəsidir və Azərbaycan dövləti bu vəzifəni uğurla həyata keçirir.

Görüşdə əmək və əhalinin sosial müdafiəsi naziri Səlim Müslümov, Dövlət Statistika Komitəsinin sədri Tahir Budaqov və bir sıra tikinti şirkətlərinin rəhbərləri iştirak ediblər.

 

 

 

AZƏRTAC

Aprelin 27-də mədəniyyət və turizm naziri Əbülfəs Qarayev Lənkəranda vətəndaşları qəbul edib.

AZƏRTAC xəbər verir ki, əvvəlcə nazir Əbülfəs Qarayev və şəhər icra hakimiyyətinin başçısı Taleh Qaraşov Lənkəran şəhərinin mərkəzində ümummilli lider Heydər Əliyevin abidəsi önünə gül dəstəsi qoyaraq, xatirəsini ehtiramla anıblar.

Sonra şəhər mədəniyyət mərkəzində Lənkəran şəhəri, Astara, Lerik, Masallı, Cəlilabad və Yardımlı rayonları sakinlərinin qəbulu keçirilib. Nazirliyin məsul əməkdaşlarının iştirak etdikləri qəbulda 30-dan çox vətəndaşın müraciətinə baxılıb.

Müraciətlər yerlərdə mədəniyyət müəssisələrinin fəaliyyətinin yaxşılaşdırılması, tarixi-mədəni abidələrin təmir-bərpası, bölgələrin turizm imkanlarının inkişaf etdirilməsi və digər məsələlərlə bağlı olub.

Lənkərandan qəbula yazılan vətəndaşlar respublika üzrə qeydə alınmış tarix və mədəniyyət abidələri haqqında geniş məlumatları əks etdirən internet portalının yaradılması, şəhərdəki uşaq rəssamlıq məktəbinin 35 illik yubileyinin keçirilməsi, mədəniyyət işçilərinin əməyinin qiymətləndirilməsi barədə xahişlərini diqqətə çatdırıblar.

Astara rayonundan qəbula gələnlər kitabxana mütəxəssislərinin onlayn attestasiyasının təşkili, region üzrə “Ən fəal kitabxana” müsabiqəsinin keçirilməsi, ölkə daxili turistlərin statistikasını əks etdirən vahid elektron mərkəzin yaradılması və digər məsələlərlə bağlı müraciət ünvanlayıblar.

Lerik sakinləri rayonda ikinci “Uzunömürlülər festivalı”nın təşkili, Kələxan kəndində yerləşən qədim qalanın mühafizə olunan abidələr siyahısına daxil edilməsi, rayondakı Heydər Əliyev Mərkəzinin kitab fondunun artırılması kimi məsələlərlə bağlı nazirə müraciət ediblər.

 

 

Masallı rayonundan qəbula gələn vətəndaşlar tərəfindən rayonun mədəniyyət kollektivlərinin xarici ölkələrdə keçirilən folklor festivalında iştirakına kömək göstərilməsi, bölgələr arasında “Regionlar günləri”nin keçirilməsi xahiş olunub.

Cəlilabad rayonundan qəbula yazılanlar Heydər Əliyev Mərkəzindəki kino salonunda dövlət sifarişi ilə çəkilən filmlərin nümayişinin təşkili, rayon Mərkəzi Kitabxanasının gözdən əlillər üçün kitablarla təchiz edilməsi və digər məsələlər barədə müraciətlərini diqqətə çatdırıblar.

Yardımlıdan gələn vətəndaşların müraciətləri isə “Xalq yaradıcılığı paytaxtları proqramı”nın davam etdirilməsi, nazirlik tərəfindən nəşr olunan kitabların elektron versiyasının kitabxanalara verilməsi, uşaq musiqi və incəsənət məktəbləri müəllimlərinin diaqnostik qiymətləndirilməsinin təşkilinə kömək göstərilməsi kimi məsələlərlə əlaqədar olub.

Qəbulda vətəndaşların müraciətlərinin bir qismi yerindəcə həllini tapıb, qaldırılan digər məsələlər isə araşdırılması üçün nəzarətə götürülüb və lazımi tədbirlərin görülməsi ilə bağlı müvafiq tapşırıqlar verilib. Nazirliyin fəaliyyət dairəsinə aid olmayan müraciətlər aidiyyəti qurumlara çatdırılmaq üçün qeydiyyata alınıb.

AZƏRTAC

3 -dən səhifə 1175